Programma Netuitbreiding Lelie

Netuitbreiding Lelie

Friesland en de Noordoostpolder zijn volop in ontwikkeling en hebben grote aantrekkingskracht voor duurzame opwek, voornamelijk zonne-energie. Wat zorgt voor een grote toename in zowel levering- als terugleververmogen in het elektriciteitsnet. Om aan deze toenemende vraag te kunnen voldoen is een complete opwaardering van het bestaande net in Friesland en de Noordoostpolder nodig. Het programma Netuitbreiding Lelie bestaat uit circa 37 projecten die zijn gelegen in de Noordoostpolder en Friesland. Alle werkzaamheden zijn naar verwachting eind 2025 gereed.

Het Nederlandse elektriciteitsnet behoort tot de betrouwbaarste ter wereld. Liander heeft als netbeheerder de taak om het net te onderhouden en ontwikkelen. Dit doen we vanuit het maatschappelijk belang om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden. De economie van Nederland groeit door en de energietransitie versnelt verder. De toename van de vraag naar elektriciteit en de snelle opkomst van zonne-energie zorgen ervoor dat het druk is op het elektriciteitsnet. Zelfs zo druk dat er gebieden zijn waar grote bedrijven geen nieuwe of extra capaciteit kunnen krijgen of leveren. Wij treffen maatregelen om de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet te garanderen. Om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen is een complete opwaardering van het bestaande net in Friesland en de Noordoostpolder nodig.

Op dit moment is in de Liander regio´s Friesland en Noordoostpolder sprake van congestie en zijn transportbeperkingen opgelegd.  Daarom neemt Liander het initiatief voor een zeer omvangrijke netuitbreiding. Het realiseren van deze netuitbreiding vergt dermate veel capaciteit van Liander dat het werk samen met marktpartijen wordt uitgevoerd. De voorbereiding van projecten starten in begin 2022 en de realisatie vindt plaats vanaf de zomer van 2022. Het gehele programma dient gerealiseerd te zijn op 31 december 2025.


Klik op de afbeelding om deze te vergroten.

Drie deelgebieden, drie aannemers

Liander heeft na aanbesteding het werk voor programma NuLelie gegund aan drie aannemers. Aannemerscombinatie Heijmans | Pol Infratechniek | Van Voskuilen, aannemer Van Gelder en aannemers Alsema – Van Vulpen gaan de komende vier jaar in opdracht van Liander het elektriciteitsnet in Friesland en de Noordoostpolder uitbreiden. De gekozen aannemers gaan de komende jaren in het gehele gebied werkzaamheden voorbereiden, kabels aanleggen en transformatorhuisjes plaatsen. De drie aannemers krijgen ieder een eigen gebied om te werken. Zo gaat aannemer Alsema – Van Vulpen aan de slag in Noord-Friesland, aannemer Van Gelder werkt in Midden-Friesland en Aannemerscombinatie Heijmans |  Pol Infratechniek | Van Voskuilen gaat werkzaamheden uitvoeren in Zuid-Friesland en Noordoostpolder. De komende tijd bereiden de drie partijen zich samen met Liander voor op hun werkpakket.

Planning (voorlopig) Wat gaat Liander doen?
Juni 2021 Publicatie aanbesteding
Begin 2022 Start voorbereiding projecten
April 2022 Gunning aannemers
Vanaf begin 2023 Realisatie projecten
Eind 2025 Programma gereed

Programma Netuitbreiding Lelie

In het Liander programma Netuitbreiding Lelie (afgekort als NuLelie) worden meerdere middenspanningsverbindingen gerealiseerd en waar nodig compacte stations vervangen of nieuw geplaatst. Het programma heeft een omvang van circa 37 projecten met ruim 2.100 km kabels en circa 300 compacte stations. Dit zijn middenspanningsruimtes en distributieruimtes. In de volksmond ook wel elektriciteitshuisjes of elektriciteitskasten genoemd. In het programma Netuitbreiding Lelie wordt tijdelijk extra externe voorbereidings- en uitvoeringscapaciteit ingezet aanvullend op de reguliere capaciteit van Liander. Door de combinatie van de regulier beschikbare capaciteit en de extra capaciteit vanuit het programma is Liander in staat om de enorme opgave die de aankomende jaren voorstaat te realiseren. Deze forse, maar ook slimme, uitbreiding van de elektriciteitsnetten in de regio is opgedeeld in drie deelgebieden.

Gebied Plaats Werkgebied Soort werkzaamheden Start- en einddatum Meer informatie
Gebied 1 Emmeloord-Nagele - Ens Meerdere wegen in buitengebied Emmeloord-Nagele - Ens

Aanleg: 40 km kabels

Bouwen: 10 distributieruimtes. Ombouwen of nieuw plaatsen: 21 middenspanningsruimtes

najaar 2022– najaar 2024 Meer info
Gebied 1 Espel Tollebeek, Espel en het buitengebied

Graven: Circa 27 km sleuven 

Bouwen: 7 distributieruimtes 

Vervangen: 3 middenspanningsruimten  2 compacte stations t.b.v. amovering schakelstations (waaronder Vaartweg 1 Espel) 

medio 2022– medio2024 Meer info
Gebied 2 Sneek Tirns

Aanleg: 12 km kabels 

Bouwen: 6 middenspanningsruimtes   

najaar 2022– medio 2024   Meer info 
Gebied 2 Sneek Sneek

Aanleg: 34 km kabels

Bouwen: 4 nieuwe middenspanningsruimtes, 10 middenspanningsruimtes vervangen, 4 middenspanningsruimtes ombouwen.

najaar 2022– medio 2025    Meer info 
Gebied 2 Sneek De Hemmen

Aanleg: 7 km kabels 

Bouwen: 1 middenspanningsruimte en 1 middenspanningsruimte vervangen

medio 2022– eind 2024   Meer info 
Gebied 3  Leeuwarden Westeinde, Slauerhoffweg, WTC gebied, businesspark Westeinde 

Aanleg: 11 km kabels

Bouwen: 5 nieuwe middenspanningsruimtes, 5 middenspanningsruimtes vervangen

maart 2022- voorjaar 2025 Meer info
Gebied 3  Leeuwarden Nylan, de Zwette, Marshallweg, Snekertrekweg, Julianalaan, Lorentzkade 

Aanleg: 10 km kabels 

Bouwen: 5 nieuwe middenspanningsruimtes, 4 middenspanningsruimtes vervangen

maart 2022- voorjaar 2025 Meer info

Procedures

Het programma Netuitbreiding Lelie komt met haar werkzaamheden door de provincies Friesland en Flevoland en bijbehorende gemeenten. In elke gemeente moeten de juiste vergunningen worden aangevraagd en procedures doorlopen. Liander voert dit altijd in nauwe samenwerking met de betreffende gemeente uit. Liander informeert omwonenden en belanghebbenden actief over de voortgang in zowel de voorbereidings- als realisatiefase.

Soort werkzaamheden

  • Voor het programma Netuitbreiding Lelie legt Liander ruim 2.100km kabels. Daarmee kunnen we elektriciteitsverdeelstations aan elkaar verbinden. De route van de kabels loopt waar mogelijk aan de randen van percelen, zodat bewoners, agrariërs en bedrijven zo min mogelijk hinder ervaren.

    Kabels leggen we meestal aan door sleuven in de grond te maken waar de kabels vervolgens in komen.

    Kruisen onze elektriciteitskabels wegen, spoorwegen en/of watergangen? Dan leggen wij ze vaak aan door eronderdoor te boren en niet de hele grond open te maken. Op die manier worden ook andere obstakels gekruist. Dit noemen we een gestuurde boring.

  • Voor het programma Netuitbreiding Lelie bouwt Liander ongeveer 300 compacte stations. Dit zijn middenspanningsruimtes en distributieruimtes. In de volksmond ook wel elektriciteitshuisjes of elektriciteitskasten genoemd. Zie hieronder twee voorbeelden.

                                                  

    Klik op de afbeeldingen voor een vergroting 

    Voorbeeld distributieruimte (DR)                                     Voorbeeld middenspanningsruimte (MSR)
     afmetingen ca. 6,4m x 2,5m x 2,41m                                       afmetingen ca. 3,6m x 2,0m x 2,11m

Veelgestelde vragen

  • De economie van Nederland groeit door en de energietransitie versnelt verder. De toename van de vraag naar elektriciteit en de snelle opkomst van zonne-energie zorgen ervoor dat het druk is op het elektriciteitsnet. Zelfs zo druk dat er gebieden zijn waar grote bedrijven geen nieuwe of extra capaciteit kunnen krijgen of leveren. Om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen is een complete opwaardering van het bestaande net in Friesland en de Noordoostpolder nodig.

  • Om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen is een complete opwaardering van het bestaande  net in Friesland en de Noordoostpolder nodig. In totaal worden er 37 projecten gerealiseerd om de uitdaging aan te pakken. Deze projecten zijn  ondergebracht in het Programma Netuitbreiding Lelie, afgekort NuLelie. Het programma is aanvullend op de reguliere werkzaamheden van Liander in dit gebied.

  • Heeft u nog vragen? Dan kunt u terecht bij onze omgevingsmanagers Diana Scheer, Joris van den Hoek en Niels de Lange via NuLelie@liander.nl

  • Het programma Netuitbreiding Lelie komt met haar werkzaamheden door de provincies Friesland en Flevoland en bijbehorende gemeenten. In elke gemeente moeten de juiste vergunningen worden aangevraagd en procedures doorlopen. Deze worden gepubliceerd. Liander informeert omwonenden en belanghebbenden actief over de voortgang in zowel de voorbereidings- als realisatiefase.

  • Liander informeert, samen met de gemeenten, betrokkenen (stakeholders) regelmatig over de voortgang van het programma. Het informeren gaat via verschillende kanalen waaronder de website van Liander, inloop/online bijeenkomsten, brieven en (social) media. Daarnaast spreekt Liander op verschillende momenten met grondeigenaren in de omgeving.

  • Tijdens de werkzaamheden kan er tijdelijk hinder zijn in de openbare ruimte, bereikbaarheid en omleidingen. Levering van stroom komt in principe niet in het geding. Het kan in specifieke situaties voor hele grote klantaansluitingen voorkomen dat zij iets van de werkzaamheden merken. Indien dit het geval is wordt er vanuit Liander tijdig contact opgenomen met deze klanten.

  • Het programma Netuitbreiding Lelie heeft een omvang van:

    • Circa 37 projecten.
    • Circa 1.000 km sleuven.
    • Circa 2.100 km kabels.
    • Bouwen van circa 300 compacte stations (middenspanningsruimte / distributieruimte) ook wel elektriciteitshuisje c.q. -kasten genoemd. 
    • Duur van circa 4 jaar.

     

  • De realisatie van programma NuLelie start naar verwachting begin 2023 en is naar verwachting eind 2025 klaar.

  • Een robuust energienetwerk voor iedereen in de regio. De huidige overvolle stations worden ontlast en bedrijven en particulieren ontvangen de benodigde stroom. Hierdoor kunnen aanpassingen met betrekking tot de energietransitie voor iedereen plaatsvinden, nieuwe wijken en bedrijven worden aangesloten en daarnaast is er extra ruimte op het stoomnet voor terug leveren.

  • Het middenspanningsnet in Friesland en de Noordoostpolder wordt versterkt. Dit doen wij door onder andere vanuit onderstations nieuwe 10 & 20kV ringverbindingen aan te leggen. Bij de 20kV (20.000 Volt)  ringverbindingen zullen compacte stations worden geplaatst. Om het bestaande 10kV (10.000 Volt) net te versterken en de transportbeperkingen op te heffen leggen we een 10kV ringverbindingen aan. In totaal leggen we 2.100 km aan kabels.

  • De mate van toekomstbestendigheid van het net is afhankelijk van nog onbekende toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen en de energietransitie. Denk hierbij aan het bouwen van bijvoorbeeld nieuwe woonwijken. Om aan de toenemende elektriciteitsvraag te voldoen breidt Liander het elektriciteitsnet op veel plaatsen fors uit.

  • Met een netwerk van kabels en stations brengen we elektriciteit in onder andere woningen, bedrijven en openbare verlichting. Het aantal woningen en bedrijven dat met een laagspanningskabel gevoed kan worden, hangt af van de opbouw van de wijk/industrieterrein en het type woningen/bedrijven. Dit laagspanningsnet krijgt de elektrische energie van een middenspanningsnet. Deze worden op hun beurt weer gevoed door regionale of provinciale hoogspanningsnetten, welke veelal in het beheer zijn van TenneT. Het middenspanningsnet heeft een spanning van 10kV of 20kV Om deze te kunnen koppelen met het laagspanningsnet van ca. 230 Volt voor woningen, wordt een zogenaamde distributietransformator gebruikt. Deze kan, afhankelijk van de locatie en uitvoeringsvorm, tussen de 150 en 200 woningen voorzien van elektriciteit.

    Opbouw elektriciteitsnetwerk, van onderstation tot woonwijk

    Klik op de afbeelding voor een vergroting 

    De distributietransformator en de aansluitingen en beveiligingen van de hoofdkabels worden ondergebracht in een zogenaamd middenspanningsruimte (compact station). In deze ruimte is eveneens een schakelinstallatie aanwezig om delen van een middenspanningsnet te kunnen in- en uitschakelen. Dit laatste is nodig om onderhoud te kunnen uitvoeren en bij het oplossen van storingen. Door deze schakelmogelijkheden kan de levering via een andere route worden hersteld en is het niet nodig om te wachten totdat een tijdrovende reparatie is uitgevoerd. Het compacte station is essentieel voor de veilige en betrouwbare levering van elektriciteit in woningen.

     

  • Liander is beperkt in haar keuze omdat ze afhankelijk is van het bestaande elektriciteitsnetwerk in de grond. Uitgangspunt is om compacte stations en kabels zoveel als mogelijk in openbare gronden te plaatsen en leggen. Op (openbare) grond van de gemeente is plaatsing van compacte stations meestal vergunningsvrij. Liander moet wel een vergunning voor de kabels aanvragen. Liander wil zo dicht mogelijk bij haar klanten zitten. Dichtbij klanten betekent dat er minder kabellengte in de drukke ondergrond aan te leggen is en minder verlies van energie. Daarnaast moet er zowel boven de grond (voor de compacte stations) als onder de grond (voor de kabels) voldoende ruimte zijn. De plek van de stations in de openbare ruimte gebeurt in samenspraak met de gemeente. Indien stations op privaat eigendom worden geplaatst gebeurt dit in samenspraak met de grondeigenaar.

  • De stations zijn geprefabriceerd en zijn in een fabriek samengesteld, hierdoor kunnen de stations relatief snel op locatie worden geplaatst en aangesloten. Dit zorgt voor minder overlast in de omgeving. Kenmerken van compact stations zijn dat ze vergunningsvrij zijn. E\r is wel toestemming nodig van de grondeigenaar. Voor een compact station is een eenvoudige fundatie nodig die snel te maken is. Het dak van het station is demontabel zodat voor toekomstige vervangingen van schakelinstallatie of transformator deze met een kraan kan worden verwijderd. Alle overige werkzaamheden kunnen via de deuren van het station worden uitgevoerd. Er is daarom een standaard ruimte rondom het station nodig. Liander heeft de vormgeving en het uiterlijk van de stations gestandaardiseerd. Deze is snel leverbaar en herkenbaar. Wanneer er geen speciale wensen zijn worden de stations geleverd in onze standaard. Tegen betaling door gemeenten of particuliere partijen kunnen er diverse steen-strips, kleuren, etc. gekozen worden. Het bouwkundig ontwerp is zo ontworpen dat de installaties van Liander erin passen en veilig te bedienen zijn. Hier kan geen unieke éénmalige aanpassing aan gedaan worden.  

  • Dit hangt af van de afstand tot het station en ook van het niveau van het omgevingsgeluid ter plaatse (wegverkeer en andere geluidbronnen). Dicht bij het compacte station kun je een laag bromgeluid waarnemen, dit geluid neemt af naarmate je verder van het station afstaat. In de keuze van locaties houden we hier rekening mee.  

  • Steeds vaker krijgen we de vraag van gemeenten of bewoners inspraak kunnen hebben in de locatie en de vormgeving van een middenspanningsstation. Vanuit ons gestandaardiseerde proces van locatiekeuze is dit slechts in beperkte mate mogelijk. De technische ruimte om te kiezen voor een alternatieve locatie is er vaak niet omdat anders het voedingsgebied niet goed meer bediend kan worden, daarnaast is de beschikbare openbare en ondergrondse ruimte schaars. Natuurlijk kijken wij kritisch of de locatie van de nieuwe stations goed zijn ingepast in de omgeving en overleggen daarover met bevoegde gezagen. Wij zien vooral het tijdig informeren van de belanghebbende bewoners als een belangrijke taak. Bewoners krijgen zo inzicht in de redenen waarom een middenspanningsstation bijgeplaatst moet worden en kunnen op onze website alle informatie vinden over een middenspanningsstation. 

  • Het realiseren van het programma NuLelie vergt dermate veel capaciteit (personeel, materiaal, financiële middelen) dat Liander  een groot deel van het werk  aan marktpartijen uitbesteed. Zonder deze uitbesteding kan de benodigde opwaardering van het elektriciteitsnet niet tijdig worden gerealiseerd. Tevens zou intern capaciteit moeten worden weggenomen bij het reguliere werk dat Liander ook moet uitvoeren. Gezien de maatschappelijke, politieke en commerciële druk die wordt uitgeoefend is het van groot belang dat projecten binnen het programma snel worden gerealiseerd. In mei 2021 is door de raad van bestuur (RvB) de GO gegeven voor de aanbesteding van het Programma NuLelie. In januari 2022, hebben acht aannemers hun inschrijving ingediend. Liander heeft na aanbesteding het werk voor programma NuLelie in april 2022 gegund aan drie aannemers. Aannemerscombinatie Heijmans | Pol Infratechniek | Van Voskuilen, aannemer Van Gelder en aannemers Alsema – Van Vulpen gaan de komende vier jaar in opdracht van Liander het elektriciteitsnet in Friesland en de Noordoostpolder uitbreiden. De drie aannemers krijgen ieder een eigen gebied om te werken. Zo gaat aannemer Alsema – Van Vulpen aan de slag in Noord-Friesland, aannemer Van Gelder werkt in Midden-Friesland en Aannemerscombinatie Heijmans | Pol Infratechniek | Van Voskuilen gaat werkzaamheden uitvoeren in Zuid-Friesland en Noordoostpolder. De komende tijd bereiden de drie partijen zich samen met Liander voor op hun werkpakket.

  • De aannemers leggen ruim 2.100 km kabels. Met deze kabels worden de compacte stations aan elkaar verbonden. De route van de kabels loopt waar mogelijk, langs openbare wegen, door het trottoir, bermen en/of aan de randen van percelen, zodat bewoners, agrariërs en bedrijven zo min mogelijk hinder ervaren.

    Kabels worden aangelegd door sleuven in de grond te maken waar de kabels vervolgens in komen te liggen. Kruisen de elektriciteitskabels wegen, spoorwegen en/of watergangen? Dan wordt een gestuurde boring gemaakt en hoeft er niet gegraven te worden.