Steeds meer huishoudens wachten langer op stroomaansluiting bij Liander: ‘Niet alles kan altijd en overal’

Huishoudens gebruiken in Nederland steeds meer elektriciteit. Huizen worden elektrisch verwarmd, auto’s worden thuis opgeladen en in de keuken wordt de gaskookplaat vervangen door een elektrische variant. Vooral tussen 16.00 en 21.00 uur is het erg druk op het elektriciteitsnet. Op sommige plekken kan het net deze drukte niet langer aan. Er is dan te weinig ruimte om iedereen die een nieuwe of zwaardere aansluiting aanvraagt, direct te helpen. Er is dan sprake van netcongestie. In die buurt moet het elektriciteitsnet dan eerst worden uitgebreid. Dat kan leiden tot wachttijden die in sommige gevallen oplopen tot drie jaar. 

Sarike van Wette, Chief Operations Officer – Customers (COO-C) bij Liander: “We realiseren ons dat wachten op een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting grote impact heeft op het dagelijkse leven van mensen. Bijvoorbeeld als zij willen verbouwen, verduurzamen of een nieuw huis willen bouwen. Helaas kunnen we op dit moment niet overal alles meteen realiseren. Daarom vinden we het belangrijk om zo eerlijk en duidelijk mogelijk te zijn over wat wel en niet kan. Daarvoor bieden we onder andere een keuzehulp  en een stroomnetchecker  die inzicht geeft in de mogelijkheden per adres. Zo kunnen mensen tijdig hun plannen aanpassen en worden telleurstellingen voorkomen.” 

Lokale verschillen 

In sommige gevallen kan Liander huishoudens binnen enkele weken of maanden helpen. Bijvoorbeeld wanneer een monteur met een relatief eenvoudige aanpassing in de meterkast een zwaardere aansluiting kan maken. Maar wanneer het elektriciteitsnet in een wijk eerst moet worden uitgebreid duurt het langer.  

Sarike van Wette: “De situatie op het elektriciteitsnet betekent dat de vanzelfsprekendheid van altijd en overal extra stroom verandert. Wat er kan is afhankelijk van de locatie. ‘Waarom kan het bij de één wel en bij de ander niet?’ Dat is een vraag die we steeds vaker krijgen. En dat begrijp ik heel goed. Het voelt oneerlijk en frustrerend voor iemand die lang moet wachten. Het antwoord is dat de ruimte op het net verschilt per wijk en zelfs per straat. Daarom krijgt de een het wel en de ander niet. Of de een sneller dan de ander. Vanuit die situatie moeten wij binnen die grenzen werken om het net veilig en betrouwbaar te houden. Hoe frustrerend dat ook kan zijn voor iemand die lang moet wachten.” 

Niet altijd verzwaring nodig 

Veel huishoudens hebben een standaardaansluiting waarbij één fase wordt gebruikt met een maximale stroomsterkte van 35 ampère. Deze biedt in de praktijk al ruimte voor het (slim) gebruik van bijvoorbeeld standaard elektrische huishoudelijke apparaten, elektrisch koken met een 1-fase kookplaat, ongeveer 12 zonnepanelen en een kleine hybride warmtepomp.  

Sarike van Wette: “Een zwaardere aansluiting is lang niet altijd nodig. We zien dat mensen die vaak standaard aanvragen bij de aanschaf van een nieuwe keuken of warmtepomp, terwijl er met de huidige aansluiting best veel mogelijk is. Daarom bieden we een keuzehulp en adviseren we goed te overleggen met een installateur. Dat kan niet alleen onnodig wachten voorkomen, maar ook kosten besparen. Daarnaast is het goed om te weten dat iedereen kan helpen om de drukte op het elektriciteitsnet te verminderen. Door bijvoorbeeld juist je wasmachine of vaatwasser overdag aan te zetten als de zon schijnt en je auto ’s nachts op te laden. Zo ontstaat er meer ruimte op momenten dat het nu druk is en wordt het elektriciteitsnet beter benut. Steeds meer energieleveranciers bieden hiervoor oplossingen die huishoudens helpen om automatisch slimmer met je stroomgebruik om te gaan.” 

Nieuwe voorrangsregels  

Vanaf 1 juli 2026 verdelen netbeheerders de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet volgens nieuwe regels van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Daarbij krijgen eerst de voorzieningen die het belangrijkst zijn voor de samenleving – zoals zorg, veiligheid en onderwijs – toegang tot het net. Huishoudens zitten in de derde categorie. Dat kan betekenen dat zij langer moeten wachten als er in dat gebied ook aanvragen uit de categorieën zijn gedaan die meer prioriteit hebben. Ondernemers met een kleinverbruikaansluiting zijn niet geprioriteerd volgens de nieuwe regels van de ACM. Zij kunnen daardoor ook te maken krijgen met langere wachttijden dan huishoudens. De regels zorgen voor een eerlijke verdeling van de schaarse ruimte, maar lossen het tekort aan capaciteit niet op.