Veelgestelde vragen
De Hoogte Kadijk is van oudsher een belangrijk knooppunt in het elektriciteitsnetwerk. Het vernieuwen van beide elektriciteitsstations en de ondergrondse kabelverbindingen vormt een omvangrijke opgave. Dit wordt in fases uitgevoerd en duurt rond de 8 tot 10 jaar. We realiseren ons dat dit veel impact gaat hebben op uw buurt, waar al veel werk uitgevoerd is. Daarom werkt Liander nauw samen met de landelijke netbeheerder TenneT en gemeente Amsterdam. Zo dragen we samen zorg voor een goede aanpak van deze opgave in uw buurt.
Algemeen
Het bestaande elektriciteitsstation van Liander op de Hoogte Kadijk is verouderd en moet vernieuwd worden. Om de benodigde elektriciteit in het centrum van Amsterdam voor de toekomst te garanderen moet het bestaande Liander station vernieuwd én verzwaard worden.
Het Amsterdamse elektriciteitsnetwerk kan de toegenomen vraag niet meer aan. Naar verwachting zal de stad in 2050 drie tot vier keer zoveel elektriciteit verbruiken als nu. Het huidige elektriciteitsnetwerk kan deze groei niet opvangen, wat leidt tot ‘files’ en een verhoogde kans op storingen. De vernieuwing van Hoogte Kadijk is hier onderdeel van.
Een elektriciteitsstation zet hoogspanning om naar middenspanning. U leest hier meer over via deze link.
Het gebied waar een elektriciteitsstation stroom aan levert, noemen we het voedingsgebied. Beide stations, van Liander én TenneT, voeden een groot gedeelte van de binnenstad, Amsterdam Oost en De Pijp. Dat zijn ongeveer 200.000 huishoudens. Daarnaast voedt Liander station Kadijken ook andere elektriciteitstations (in de toekomst). Op basis van de energiewet kunnen netbeheerders zoals Liander geen informatie verstrekken over aansluitingen voor specifieke klanten en bedrijven.
De vernieuwing van het Liander elektriciteitsstation Kadijken staat niet op zichzelf. Amsterdam is volop in beweging: de stad groeit, digitaliseert en verduurzaamt in een hoog tempo. Voor al deze ontwikkelingen is een betrouwbaar en toekomstbestendig elektriciteitsnetwerk onmisbaar.
Wilt u meer weten over het uitbreiden en slimmer inrichten van het Amsterdamse stroomnet? Ga naar: amsterdam.nl/stroom.
Locatie & Rolverdeling
Het is formeel een kennisgeving van de gemeente Amsterdam: een formele mededeling aan u en andere belanghebbenden over de geplande bouw of vernieuwing van het elektriciteitsstation. Dit noemen we een locatiebesluit.
Gemeente Amsterdam onderzoekt samen met de netbeheerders geschikte locaties voor het bouwen of vernieuwen van elektriciteitsstations. Hierbij wordt onder andere rekening gehouden met de benodigde en beschikbare ruimte in het zoekgebied, gemeentelijk beleid (alle plannen en regels van de gemeente), afstand tot woningen, en gevolgen voor de buurt en/of de stad.
De wethouder van duurzaamheid of het dagelijks bestuur van het betreffende stadsdeel, stemt vervolgens in met de geplande bouw of vernieuwing van het elektriciteitsstation op deze locatie. Dit betekent dat de gemeente zich gaat inzetten om het elektriciteitsstation van Liander ruimtelijk in te passen.
U kunt niet meedenken over de locatie van een elektriciteitsstation. Dit komt onder andere doordat Amsterdam erg vol gebouwd is, waardoor het bouwen/vernieuwen van een elektriciteitsstation technisch ingewikkeld is. En dus de keuzes heel beperkt zijn. Er moet rekening gehouden worden met allerlei geldende regels en de beperkte ruimte in de ondergrond. Gemeente Amsterdam en de netbeheerders doen samen onderzoek naar mogelijke locaties. De gemeente weegt de verschillende belangen af en neemt een besluit over de locatie van het elektriciteitsstation. Een mogelijke locatie wordt onder andere beoordeelt op technische haalbaarheid van het elektriciteitsstation en de kabelverbindingen.
U leest hier meer over in het participatieplan elektriciteitsstations van de gemeente Amsterdamvia deze link.
De bestuurlijke besluitvorming binnen de gemeente Amsterdam is als volgt verlopen:
- Het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) van de gemeente Amsterdam heeft ingestemd met de inpandige uitbreiding van het TenneT-station op Hoogte Kadijk 400 en het beschikbaar stellen van een kavel op Hoogte Kadijk 401 voor de bouw van een nieuw elektriciteitsstation van Liander.
- De gemeenteraad heeft hiervoor krediet verstrekt.
- Op basis van deze besluiten heeft het Dagelijks Bestuur van Stadsdeel Centrum in dit locatiebesluit op 10 maart 2026 vastgelegd dat zij meewerken aan de juridische en planologische procedures om de realisatie van deze twee elektriciteitsstations mogelijk te maken.
Er zijn vier locaties onderzocht: Geschutswerf (huidige locatie Liander), Energetica (huidige locatie TenneT), Hoogte Kadijk 401 en het benzinestation (Hoogte Kadijk 405). Voor deze opgave is door Gemeente Amsterdam, TenneT en Liander een afweging gemaakt tussen wensen voor ruimtegebruik (boven- en ondergronds), kosten, overlast en veiligheid.
Op basis daarvan is besloten dat:
- Het elektriciteitsstation van TenneT wordt vernieuwd binnen het bestaande gebouw.
- In een afweging van ruimtelijke (zowel boven als ondergronds), technische en financiële aspecten blijkt dat het huidige terrein van Liander niet geschikt is om een nieuw station te realiseren. Liander bouwt daarom een nieuw elektriciteitsstation op de locatie Hoogte Kadijk 401.
Daar zijn op dit moment geen openbare stukken van. Omdat het stukken betreft van drie partijen: TenneT, Liander en Gemeente Amsterdam, zijn deze niet openbaar. TenneT, Liander en Gemeente Amsterdam zijn in gesprek over een publicatie hiervan.
Er is wel gekeken naar deze locatie, maar die is in de afweging afgevallen. Voor deze opgave is door Gemeente Amsterdam, TenneT en Liander een afweging gemaakt tussen wensen voor ruimtegebruik (boven- en ondergronds), kosten, overlast en veiligheid.
De bestaande installaties zijn van groot belang voor de elektriciteitsvoorziening van een groot deel van Amsterdam en kunnen niet (tijdelijk) buiten gebruik worden gesteld. Daarom wordt er een nieuw elektriciteitsstation gebouwd, terwijl het huidige station in gebruik blijft.
In een afweging van ruimtelijke eisen (zowel de ruimte boven de grond als de ruimte onder grond voor de aankomende en afgaande kabels), de technische en veiligheidseisen blijkt dat de ruimte op het huidige terrein van Liander ongeschikt is om een nieuw station te realiseren. Vandaar dat nieuwbouw nodig is op een andere locatie, om uiteindelijk de huidige kabels aan te kunnen sluiten en de elektriciteitsvoorziening te kunnen waarborgen.
Ja, het bestaande gebouw wordt in de opdracht van de gemeente Amsterdam gesloopt. Het gebouw op de kavel waar nu nog mensen wonen, de Woondiversiteit, komt leeg per begin 2028. Dan moet dat gebouw eerst gesloopt worden en het terrein bouwrijp gemaakt worden. Pas daarna kan gestart worden met de bouw van het nieuwe elektriciteitsstation.
Nee, een elektriciteitsstation moet voldoen aan hoge eisen van veiligheid en betrouwbaarheid. Een bestaand kantoorgebouw is niet geschikt om aan deze eisen te voldoen.
Het bestaande Liander station, tussen de Entrepotdoksluis en de Geschutswerf, wordt op termijn gesloopt (na 2031). Daardoor ontstaat er op die plek ruimte voor gemeente Amsterdam om dit gebied verder te ontwikkelen.
Het gebied waar een elektriciteitsstation elektriciteit aan levert, noemen we het voedingsgebied. Het nieuwe Liander elektriciteitsstation wordt binnen het bestaande voedingsgebied gebouwd. De belangrijkste reden hiervoor is een zo kort mogelijke afstand tot de eindgebruiker, waardoor de lengte van de kabelverbindingen zo veel mogelijk geminimaliseerd wordt. Daardoor:
- gaat er zo min mogelijk stroom verloren bij het transport. Het draagt dus bij aan een efficiënt en betrouwbaar stroomnet met minder kans op storingen.
- beperken we de impact; het leggen van langere kabelverbindingen betekent meer overlast.
- besparen we kosten; langere kabelverbindingen brengen hogere kosten met zich mee.
- besparen we schaarse ondergrondse ruimte.
Nee, dit is geen mogelijkheid om het Liander station te realiseren in de huidige bebouwing. TenneT heeft beide hallen van gebouw Energetica nodig. Eén hal voor het elektriciteitsstation en de tweede hal als reservelocatie bij calamiteiten of als plek voor uitbreiding.
Nee, onder de grond bouwen is geen optie. Liander heeft als netbeheerder de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een betrouwbaar, betaalbaar een veilig elektriciteitsnet. Ondergronds bouwen draagt daar niet aan bij om de volgende redenen:
- Bereikbaarheid: Als een transformator kapotgaat, moet de plek snel bereikbaar zijn om deze te vervangen. Dit vereist kranen en ander zwaar materieel. Dit is bovengronds in de binnenstedelijke omgeving al een enorme uitdaging, ondergronds is dat logistiek nagenoeg onmogelijk om met de nodige snelheid uit te voeren.
- Grondwater: Daarnaast is de grondwaterstand hoog. Daardoor is er altijd een risico dat ondergrondse gebouwen vollopen met grond- of regenwater. Bij een elektriciteitsstation is dit extra gevaarlijk.
- Kosten: Verder zijn de bouwkosten van een ondergronds hoogspanningsstation vele malen hoger dan bovengronds, zonder dat de functionaliteit verbeterd.
Liander is verantwoordelijk voor het veilig, betrouwbaar en betaalbaar beheren van het elektriciteitsnet. Gemeente Amsterdam en Liander onderzoeken iedere twee jaar hoe de elektriciteitsvraag in de stad zich ontwikkelt. Liander geeft op basis van deze gegevens aan waar mogelijk knelpunten kunnen ontstaan en waar het elektriciteitsnet uitgebreid moet worden.
De gemeente gaat over het ruimtegebruik in de stad en toetst deze aan de beleidskaders van Amsterdam (ruimtelijke kwaliteit, groen, waterberging, etc.). Als het elektriciteitsnet moet worden vernieuwd en/of uitgebreid, vraagt Liander als initiatiefnemer medewerking aan de gemeente om hier ruimte voor te maken.
Liander en de gemeente werken nauw samen, omdat de opgave in Amsterdam groot, dringend en ingewikkeld is. In onderstaande tabel hebben we de verantwoordelijkheden opgesplitst.
| Verantwoordelijkheden Liander als initiatiefnemer | |
|---|---|
| Verantwoordelijkheden gemeente Amsterdam | |
|
|
Ontwerp
Het ontwerp van het nieuwe elektriciteitsstation is nu nog niet bekend. Zie het tabblad informatiebijeenkomsten voor een toelichting hoe u hierbij betrokken en over geïnformeerd wordt.
De randvoorwaarden waaraan het ontwerp moet voldoen zijn:
- De eisen en wensen van Liander voor techniek, veiligheid en beheer.
- De eisen en wensen van gemeente Amsterdam (‘de bouwenvelop').
- Het beleid en de regels voor elektromagnetische velden (EMV) en geluid.
- De kwaliteitsstandaard van gemeente Amsterdam. Dit wordt getoetst door de onafhankelijke Commissie Omgevingskwaliteit (COK/ ‘welstand’).
De werkelijke afmetingen zijn nu nog niet bekend. In de ontwerpfase wordt dit verder uitgewerkt.
Het nieuwe elektrictieitsstation bestaat uit de volgende gedeeltes met deze maximale hoogtes.
Hoogspanning:
- een gebouw met 3 transformatorcellen (max. hoogte 15 mtr.)
- en een 50kV GIS-gebouw bestaande uit een GIS-hal (max. hoogte 12 mtr.) en een entreegebouw (max. hoogte 7 mtr.)
Middenspanning:
- een 10kV middenspanningsgebouw (max. hoogte 11 mtr.)
Overig:
- Ondergrondse kabels waarmee het elektriciteitsstation aangesloten wordt.
- Het terrein wordt afgesloten met een hek in verband met de veiligheid.
Erfgrens
De erfgrens komt tussen de 11 en 13 meter vanaf de gevel van de Kruithuisstraat. De installatie komt nog verder van de gevels. Naar schatting tussen de 22 en 24 meter.
Ja, u kunt ideeën en suggesties meegeven. Echter, er zijn veel eisen waar het ontwerp van een elektriciteitsstation aan moet voldoen (techniek, veiligheid, gemeente, Commissie Omgevingskwaliteit (COK/ ‘welstand’). Daardoor is er weinig ruimte voor participatie. Het participatieniveau is adviseren. Zie het tabblad informatiebijeenkomsten voor een toelichting hoe u bij het ontwerp betrokken en hierover geïnformeerd wordt.
Geluid & Veiligheid
De transformatoren en ventilatoren in het elektriciteitsstation maken een laag brommend geluid. Of u dit geluid kunt horen, hangt af van de afstand tot het elektriciteitsstation en van het omgevingsgeluid, zoals verkeer en de wind. De Rijksoverheid heeft in het Besluit Kwaliteit Leefomgeving regels opgesteld over het toegestane geluidsniveau en Liander houdt zich daaraan. Liander laat door een onafhankelijk bureau een geluidsonderzoek uitvoeren om te bepalen of het elektriciteitsstation aan de regels voldoet. Dit wordt gecontroleerd door de gemeente Amsterdam en de Omgevingsdienst.
Nee, het nieuwe station heeft gesloten ruimtes, transformatorcellen, waar de transformatoren in geplaatst worden.
- Bij het huidige elektriciteitsstation van Liander staan de transformatoren in de buitenlucht. Hierdoor is een lage bromtoon waarneembaar. Dit station is gebouwd in de jaren zestig van de vorige eeuw in een gebied van industrie en bedrijvigheid en voldeed aan de toen gestelde eisen.
- In het nieuwe elektriciteitsstation staan de transformatoren in gesloten transformatorencellen. Deze voldoen aan de geldende wettelijke geluidsnormen.
Standaard geluidvoorschriften staan in het ‘Omgevingsplan gemeente Amsterdam’. Zie deze link. In artikel 22.66 van het omgevingsplan zijn geluidvoorschriften opgenomen. In tabel 22.3.1. is de waarde voor geluid op een geluidgevoelig gebouw opgenomen, wat een woonhuis/woonboot of ander geluidgevoelig object betreft. Als we uitgaan van het langtijdgemiddelde voor de nacht, (23-00 tot 07:00 uur) is de grenswaarde 40 dB(A) op de gevel van het geluidsgevoelige object, waar het station aan zal moeten voldoen.
Omdat transformatoren een laag bomgeluid maken (oftewel de “lage geluidsgolven” en technisch: tonaal geluid) en omdat een constante brom als extra hinderlijk ervaren wordt, wordt er gerekend met een toeslag van 5 decibel op de berekende geluidproductie. Hierdoor moet Liander de installatie in de praktijk extra maatregelen (geluiddempende maatregelen toepassen) om aan de wet te voldoen.
Ja, de gemeente controleert bedrijven die overlast veroorzaken. Als u vermoed dat er sprake is van overschrijding van de geluidsnormen en u ondervindt daar hinder van dan kunt u dit bij de gemeente melden. Zie hiervoor deze link.
Overal waar stroom doorheen loopt, ontstaan magneetvelden. Bijvoorbeeld als je een lamp aanzet of een laptop gebruikt. Deze velden ontstaan ook rondom elektriciteitsstations. Elektromagnetisch is een verzamelterm: elektrische velden worden afgezwakt door het isolatiemateriaal om bijvoorbeeld de elektriciteitskabels en muren. Magneetvelden reiken wel verder.
Voor magneetvelden zijn geen wettelijke limieten. Wel is er beleid in Europa en in Nederland voor de blootstelling. Amsterdam heeft een vastgesteld voorzorgbeleid magneetvelden. Dit beleid is erop gericht om blootstelling aan magneetvelden te beperken. Liander houdt zich hieraan.
Bij de keuze voor deze locatie is veiligheid uitgebreid meegenomen. De risico’s zijn niet groter dan nu. De bouw van een elektriciteitsstation naast een benzinestation brengt geen grotere risico’s met zich mee dan een benzinestation in de bestaande bebouwde omgeving.
Ja, er vindt een grondwateronderzoek plaats.
Tijdens de bouwwerkzaamheden wordt het grondwater bemalen, zodat droog gewerkt kan worden. Uit het grondwateronderzoek volgt hiervoor een bemalingsadvies. Dit geeft inzicht in het verwachte effect van bemaling op het grondwaterpeil in de omgeving.
Verder stelt de gemeente Amsterdam als eis dat het elektriciteitsstation grondwaterneutraal wordt aangelegd. Dat wil zeggen de doorstroming van grondwater in de bodem niet beperkt wordt.
Bouwwerkzaamheden & vergunningen
De bouw van een elektriciteitsstation brengt hinder met zich mee. Er komt groot transport aan te pas en er kan geluidsoverlast optreden. Tegelijkertijd doet Liander er alles aan om dit zoveel mogelijk te beperken. We weten nu nog niet welke werkzaamheden op welk moment gaan plaatsvinden. Wanneer hier meer duidelijkheid over is, organiseren we hierover ook een informatiebijeenkomst.
In algemene zin kunnen we zeggen dat:
- u vooraf inzicht krijgt in de bouwplanning. We werken in uw leefomgeving, het is dus belangrijk dat u weet wat er wanneer gebeurt. We informeren u tijdig via de Bouwapp en andere kanalen en we organiseren contactmomenten op locatie.
- een deel van de bouwwerkzaamheden binnen plaatsvindt. Daarnaast neemt Liander overlastbeperkende maatregelen (waaronder trillingsarm boren) en doen we er uiteraard alles aan om de kans op schade te verkleinen.
- veiligheid voorop staat. We bouwen in de drukke binnenstad, we zijn ons ervan bewust dat de transportbewegingen met groot vervoer een risico met zich meebrengen. Tijdens deze bewegingen zetten we altijd verkeersregelaars in en zullen dit transport tijdig kenbaar maken.
- we werkzaamheden combineren: wanneer wij de straat openmaken voor de kabels, geven we dit aan bij de collega’s van de riolering, gasleidingen en waterleidingen. Zo kunnen de werkzaamheden gelijktijdig aangepakt worden.
Na de uitwerking van het ontwerp, worden de bouwmethodes vastgesteld. Daarbij horen ook de eventueel benodigde maatregelen en bouwkundige onderzoeken. Er komt voor de werkzaamheden een BLVC-plan ((bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie) waarin staat hoe hinder tijdens de bouw en de sloop beperkt wordt. Daarnaast worden voorafgaand aan de werkzaamheden 0-metingen uitgevoerd om eventuele schade aan woningen te monitoren en af te kunnen handelen.
Voordat het nieuwe elektriciteitsstation gebouwd kan worden, wordt de bestaande bebouwing gesloopt en wordt het terrein bouwrijp gemaakt in opdracht van de gemeente Amsterdam. Het is mogelijk dat hiervoor bomen moeten worden verplaatst of, als dat niet anders kan, gekapt.
Of dit daadwerkelijk nodig is, en om hoeveel bomen het gaat, is nu nog niet bekend. Dit wordt pas duidelijk wanneer de plannen verder zijn uitgewerkt. Daarbij geldt dat Liander en de gemeente Amsterdam zorgvuldig omgaan met groen en waar mogelijk maatregelen nemen om bomen te behouden of te herplanten.
Voor het realiseren van het nieuwe elektriciteitsstation moet Liander toestemming vragen bij de gemeente. Dit gaat via de aanvraag van een omgevingsvergunning. Een omgevingsvergunning is de officiële toestemming om te gaan bouwen. Voor deze vergunning worden de locatie, het uiterlijk van het station en de bouwkundige aspecten beoordeeld. De vergunningsprocedure bestaat uit de volgende stappen:
- De aanvraag wordt door Liander bij de gemeente Amsterdam ingediend.
- Gemeente Amsterdam neemt de aanvraag in ontvangst, en maakt via www.officielebekendmakingen.nl bekend dat ze een aanvraag heeft ontvangen.
- Gemeente Amsterdam beoordeelt de aanvraag, neemt een besluit en maakt dit ook bekend via www.officiëlebekendmakingen.nl.
- Het besluit ligt na de bekendmaking ter inzage en belanghebbenden kunnen hierop reageren via de gemeente.
- Na de inzagetermijn volgt een definitief besluit.
Via www.officielebekendmakingen.nl kunt u op de hoogte blijven van status van de vergunningen.
Als er aantoonbaar sprake is van waardedaling van uw woning door dit project, kunt u aanspraak maken op nadeelcompensatie. Het gaat om een nadeel dat groter is dan normaal en u zwaarder treft dan anderen.
Bent u van plan om uw huis te verkopen? Voorkom dan een in gebreke stelling ná verkoop van de woning door de potentiële koper voor verkoop te informeren over de plannen van de vernieuwing van het elektriciteitsstation. Uit gesprekken in de buurt hebben wij vernomen dat dit ook gebeurd is bij verkoop van de nieuwste panden in de Leeuwenhoekstraat. De aanwezigheid van het elektriciteitsstation is hier in het koopcontract opgenomen.
Dat is nog niet bekend. Grondonderzoek is één onderdeel van de vele onderzoeken die nodig zijn. Op basis hiervan wordt bepaald welke maatregelen nodig zijn.
Dat is nog niet bekend. Voor het elektriciteitsstation van Liander geldt een M.E.R-beoordelingsplicht waaruit moet blijken of er significatie milieueffecten te verwachten zijn. Afhankelijk van de uitkomsten hiervan wordt een M.E.R. opgesteld.
Het elektriciteitsstation is niet MER-plichtig. Elektriciteitsstations produceren namelijk geen stroom, zoals bij een elektriciteitscentrale wel het geval is. Elektriciteitsstations transporteren elektriciteit en zetten hoogspanning om naar middenspanning (zie ook: Wat doet een elektriciteitsstation?).
Contact
- Dit is een grote opgave die stap voor stap wordt uitgevoerd en in totaal 8 tot 10 jaar duurt. We begrijpen dat dit veel impact kan hebben in uw buurt, waar de afgelopen jaren al veel werkzaamheden zijn geweest.
- Op het tabblad “Informatiebijeenkomsten” staat een routekaart met de stappen die we nemen om u per fase tijdig te informeren.
- Tijdens de bouwwerkzaamheden houden wij u op de hoogte via de BouwApp.
- Voor vragen kunt u ons bereiken via kadijken@liander.nl
- Voor vragen over het Liander elektriciteitsstation kunt u contact met ons opnemen via kadijken@liander.nl
- Voor vragen over het TenneT elektriciteitsstation kunt u contact opnemen met TenneT via amsterdam@tennet.eu
- Gemeente Amsterdam is bereikbaar via stroom@amsterdam.nl