Een systeemstudie naar het energiesysteem van de toekomst in Gelderland

Systeemstudie energiesysteem Gelderland

De invulling van de energietransitie wordt steeds duidelijker. In de Regionale Energiestrategieën (RES) worden plannen gemaakt voor opwek van wind- en zonne-energie en bovenregionale warmtevoorzieningen. Gemeenten leggen in de transitievisie warmte vast hoe ze dat gaan doen op wijkniveau en ook in het bedrijfsleven worden allerlei plannen gemaakt.

Het verduurzamen van de energievoorziening, de woningbouw, de aanhoudende economische groei en de digitalisering van de samenleving zorgen voor een grote opgave voor het energiesysteem. Hierdoor is er steeds vaker een tekort aan transportcapaciteit in het elektriciteitsnet. Voor een succesvolle energietransitie is het belangrijk dat de ontwikkeling van vraag en aanbod van energie integraal, op systeemniveau, in beeld wordt gebracht.

In opdracht van de provincie Gelderland hebben Berenschot en Witteveen+Bos in nauwe samenwerking met Liander, Gasunie, TenneT en het Gelderse Energieakkoord onderzoek uitgevoerd om integraal in beeld te brengen welke energie-infrastructuur in Gelderland nodig om het energiesysteem van de toekomst te realiseren.

Verschillende scenario’s

We weten nog niet precies wat er in de toekomst gaat gebeuren met de energievraag en het -aanbod. In het onderzoek is daarom een aantal scenario’s uitgewerkt. Per scenario zijn mogelijke ontwikkelingen in de energievraag en het -aanbod verkend. Er is gekeken naar de RES-plannen, de warmtevisies, de plannen van diverse bedrijven, woningbouw, mobiliteit en landbouw. Aan de hand van alle informatie is bepaald wat er in 2030 en 2050 mogelijk nodig is aan energie infrastructuur en ook waar knelpunten optreden als de infrastructuur blijft zoals die nu is.

Knelpunten  

Uit het onderzoek blijkt dat in alle scenario’s met name knelpunten worden verwacht, doordat er meer pieken en dalen optreden in de vraag en het aanbod van elektriciteit. We gebruiken namelijk steeds meer elektriciteit. Denk aan het verwarmen van je huis met een warmtepomp, elektrisch koken of het opladen van je elektrische auto.  En vaak op hetzelfde moment, ook op momenten dat de zon niet schijnt en het windstil is. Op andere momenten is er juist wel weer elektriciteit van wind en zon, maar niet op de plek waar het nodig is. Er is dan teveel elektriciteit om door het bestaande elektriciteitsnet getransporteerd te worden naar een plek waar het wel gebruikt kan worden.

Flexibele infrastructuur

De verwachte knelpunten kunnen worden verminderd door de bestaande infrastructuur uit te breiden. Maar nog belangrijker is het om de vraag en aanbod van elektriciteit beter op elkaar af te stemmen door in te zetten op een meer flexibele vraag en passende infrastructuur. Denk bijvoorbeeld aan het tijdelijk omzetten van elektriciteit in gas (bijvoorbeeld waterstof) en andersom, het niet allemaal op hetzelfde moment opladen van auto’s, en het gebruik van batterijen om de energie die opgewekt is met zonnepanelen tijdelijk op te slaan. We maken dan effectiever gebruik van het de bestaande infrastructuur, waardoor deze minder uitgebreid hoeft te worden. Hierbij is de juiste wet- en regelgeving cruciaal om de impact van flexibele vraag binnen de grenzen van onze netcapaciteit te houden.

Aanbevelingen

In de studie wordt een aantal aanbevelingen gedaan door de netbeheerders, om tot een efficiënte inrichting van het energiesysteem te komen. In het kort gaat het naast uitbreiding van het energienet om:

  • de energie te gebruiken waar deze opgewekt wordt
  • een goed evenwicht te vinden tussen de hoeveelheid opgewekte zonne- en windenergie
  • zon en wind zoveel mogelijk gebruik te laten maken van één aansluiting op het netwerk
  • zoveel mogelijk oost/west-opstellingen voor zonnepanelen te gebruiken
  • het reserve-elektriciteitsnetwerk te gebruiken dat voor noodgevallen aanwezig is voor zonne- en windenergie
  • meer gebruik te maken van flexibiliteit op de energie-infrastructuur om netcongestie te voorkomen. Hierbij is wet- en regelgeving een vereiste, zodat de impact van flexibiliteit binnen de grenzen van onze netcapaciteit kan worden behouden.
  • rekening houden met ruimtelijke planning, ook voor energie-infrastructuur

Hoe nu verder?

De energietransitie is een ingrijpende opgave met grote impact op de maatschappij. Samenwerking tussen alle betrokken partijen is belangrijk om te komen tot een slimme, efficiënte en integrale inrichting van ons toekomstige energiesysteem. De energiesysteemkeuzes, zoals aanbevolen in het onderzoek, vragen om verdere verdieping en concretisering richting besluitvorming. Samen met de provincie en de andere netbeheerders zijn we bezig met het opzetten van een integrale aanpak, zodat we met elkaar kunnen uitwerken welke uitbreidingen en aanpassingen nodig zijn en de plannen van sectoren kunnen faseren en prioriteren, inclusief ruimtelijke keuzes en reserveringen. Zo werken we samen aan de (energie)keuzes van morgen.

Benieuwd naar het rapport? Klik dan hier voor de beknopte rapportage of de complete rapportage.

Bekijk gerelateerd nieuws:

Update capaciteit elektriciteitsnet

Update capaciteit elektriciteitsnet

Op het elektriciteitsnet in Flevoland, Friesland, Gelderland en Zuid-Holland zijn nieuwe knelpunten ontstaan. De maximal ...

Lees artikel