Toekomst energienet Fryslân: meer flexibiliteit nodig

Toekomst energienet Fryslân: meer flexibiliteit nodig

De overgang naar duurzame energie brengt in Fryslân problemen voor het energienetwerk met zich mee als er geen gerichte maatregelen komen. Dat is de conclusie van een onderzoek van de RES-regio Fryslân naar de impact van de energietransitie in de provincie. 

Het rapport constateert onder meer dat het huidige provinciale beleid, om wind op land niet veel extra ruimte te bieden, de provinciale ambitie om energieneutraal te worden bemoeilijkt. De onderzoekers doen in het rapport een aantal aanbevelingen, zoals verdere uitbreiding van het elektriciteitsnet, inzet van groen gas, waterstof en warmtenetten. RES Fryslân heeft het onderzoek uitgevoerd in samenwerking met netbeheerders Liander, TenneT en Gasunie. 

Snelle ontwikkelingen 

Door het beleid van de provincie om windmolens op land te vermijden en uitsluitend in te zetten op zonnepanelen ontstaan relatief veel knelpunten op het elektriciteitsnet ten opzichte van de totale hoeveelheid opgewekte energie. Weers- en seizoensafhankelijkheid van zonne- en windenergie leidt tot sterke pieken in opwek vanuit zon en wind. Dit zorgt voor een grotere onbalans tussen vraag en aanbod, en daarmee een grotere belasting van de elektriciteitsinfrastructuur. De verwachting is dat die knelpunten de komende jaren fors groter worden. Ondanks de grote investeringen die de netbeheerders de komende jaren in Friesland doen. De investeringen kunnen de groeiende vraag nog niet bijhouden.  

De vraag naar elektriciteit neemt toe door bijvoorbeeld elektrische auto’s, warmtepompen en vervanging van aardgas door elektriciteit in de industrie.  De gasnetten krijgen te maken met de invoering van groen gas en waterstof. Hierbij zien de onderzoekers een verdeelvraagstuk: waar wordt in de toekomst groen gas en waterstof aangeboden. 

Aanbevelingen  

Uit de systeemstudie komen aanbevelingen voor de Friese overheden, netbeheerders en marktpartijen: 

  • Het realiseren van voldoende hernieuwbare energie (elektriciteit, groen gas en waterstof) 
  • Het realiseren van warmtenetten 
  • Het realiseren van (systeem)flex, zodat met slimme oplossingen ruimte en flexibiliteit op het netwerk gecreëerd kan worden zonder netverzwaring (een voorbeeld hiervan is batterijopslag) 
  • Tijdig realiseren van voldoende netverzwaring 

Vervolgstappen  

De Friese overheden gaan nu aan de slag met het formuleren van een advies aan de bestuurders van RES Fryslân voor het toekomstige Friese energiesysteem. RES Fryslân bereidt ondertussen het vervolg voor, samen met de netbeheerders. De adviezen en aanbevelingen zijn beschikbaar gesteld aan alle partijen die werken aan de energietransitie, zoals gemeenten, provincie, netbeheerders en het rijk. Het is aan deze partijen om de adviezen en de aanbevelingen te duiden, te wegen en om te zetten in beleid.  

Uitbreidingen en innovaties 

Liander werkt overal in Friesland aan de uitbreiding van het elektriciteitsnet. In de provincie neemt Liander de komende drie jaar één nieuw elektriciteitsverdeelstation en extra capaciteit op twee bestaande stations in gebruik. Daarnaast legt de netbeheerder ruim 2.100 km extra elektriciteitskabel en plaatst 347 nieuwe transformatorhuisjes. Het totale investeringspakket voor de komende drie jaar bedraagt in Friesland €536 miljoen.  

De investeringen zijn nodig om aan de snel toenemende vraag naar capaciteit op het elektriciteitsnet te kunnen voldoen en knelpunten op het net op te lossen. Naast de uitbreiding van het elektriciteitsnet werkt Liander aan innovaties om het net efficiënter te gebruiken. Na 2024 staan er nog meer uitbreidingen en nieuwe stations gepland. Liander werkt op diverse plaatsen al aan de voorbereidingen. Dit en meer is te lezen in het nieuwe tweejaarlijks 'Investeringsplan elektriciteit en gas' dat Liander op zijn website heeft gepubliceerd.  

Het hele Systeemstudie Fryslân nalezen? Klik dan hier.